موضوع بیمه آتش سوزی
 
موضوع بیمه آتش‌سوزی، تأمین و جبران زیان‌های مالی و مادی است كه بر اثر وقوع خطرات آتش‌سوزی و یا خطرات اضافی قابل ارائه در بیمه های آتش سوزی (مندرج در قسمت انواع خطرات تحت پوشش) به اموال و دارائی‌های مورد بیمه وارد می‌شود. بنابراین در بیمه‌نامه‌های آتش‌سوزی خسارت‌های مالی (فقط خسارت های مستقیم ناشی از آتش سوزی ، صاعقه ، انفجار و یا خطرات اضافی تحت پوشش) مورد تأمین قرار می‌گیرند نه خسارت‌های جانی و بدنی . اضافه كنیم كه خسارت وارد به اموال اشخاص ثالث بر اثر وقوع آتش‌سوزی كه مطابق قانون موجب مسئولیت و پاسخگویی بیمه‌گذار شود نیز همراه پوشش خطر آتش‌سوزی یا بطور جداگانه از طریق بیمه‌نامه مسئولیت مدنی مورد تأمین بیمه‌گران قرار می‌گیرند. از آنجا كه بیمه آتش‌سوزی یكی از رشته‌های بیمه اموال است اصل غرامت، قاعده جانشینی، اصل حسن نیت، قاعده نفع بیمه‌ای و قاعده نسبی سرمایه و حق بیمه نیز در آن حاكم است.

 

اصطلاحات معمول در بیمه های آتش سوزی

بیمه‌گر : شركت بیمه (بیمه کوثر)
بیمه‌گذار : متقاضی خرید بیمه (مشتری) و كسی که پرداخت حق بیمه را متعهد می‌شود.
مورد بیمه : منزل مسكونی، فروشگاه ، کارگاه و ...
خطر (ریسک) : عبارتست از اتفاق یا پیشامد احتمالی که زمان وقوع آن نامعلوم می باشد.
سرمایه مورد بیمه : مبلغی که توسط بیمه گذار بعنوان ارزش دارائیهای مورد بیمه اعلام شده و حداکثر تعهد بیمه گر را مشخص می نماید . دارائیهای مورد بیمه می تواند شامل ساختمان ، تاسیسات ، موجودی ، اثاثیه ، ماشین آلات ، ابزارآلات ، وسائط نقلیه و ... باشد .
حق بیمه : مبلغی که بیمه گذار برای خرید بیمه‌نامه به بیمه گر می پردازد.
ذینفع : شخص حقیقی یا حقوقی که منافعی در سرمایه مورد بیمه دارد. بطور مثال بانکی که بابت محل مورد بیمه تسهیلات اعطا می‌نماید می‌تواند ذینفع بیمه‌نامه قرار گیرد.
ارزش بنا : قیمت ساخت ساختمان بدون در نظر گرفتن ارزش ملك (ارزش اعیانی)

اعتبار بیمه نامه و مدت بیمه : بیمه نامه آتش سوزی كه توسط شركت بیمه و براساس پیشنهاد  بیمه گذار صادر می گردد برای مدت معینی بوده و خسارات وارده بر اموال بیمه شده را در آن مدت معین و در صورتی كه ناشی از تحقق خطرات مورد بیمه باشد جبران مینماید. مدت بیمه نامه از ساعت 24 روزی که بعنوان تاریخ شروع در بیمه نامه قیدگردیده است آغاز و در ساعت 24 روز انقضاء بیمه نامه خاتمه می یابد.


قاعده نسبی سرمایه : بیمه گذار موظف است اموال و دارایی های خود را مطابق با ارزش واقعی آن نزد بیمه گر، بیمه نماید . چنانچه مالی به كمتر از قیمت واقعی آن بیمه شده باشد ، بیمه گر براساس ماده 10 قانون بیمه ، فقط به تناسب مبلغ بیمه شده با ارزش واقعی مال مسؤل جبران خسارت خواهد بود . 


تشدید خطر : هرگاه در مدت بیمه تغییراتی در كیفیت و یا وضعیت مورد بیمه داده شده شود که موجب تشدید خطر باشد ، بیمه گذار موظف است بدون تاخیر بیمه گر را از تغییرات  حاصله آگاه سازد و  نیز در صورتی كه تغییرات نامبرده  در اثر عمل بیمه گذار نبوده ولی بیمه گذار از حدوث آن اطلاع داشته باشد ملزم است ظرف مدت ده روز از تاریخ اطلاع ، بیمه گر را مطلع نماید. در صورت تشدید خطر بیمه گر می تواند حق بیمه اضافی متناسب با خطر را برای مدت باقیمانده مطالبه یا اینکه با اعلام فرصت ده روزه به بیمه گذار  بیمه نامه را فسخ نماید. در صورتی که طرفین نتوانند در میزان حق بیمه اضافی توافق نمایند ، از تاریخ اعلام عدم قبول بیمه گذار بیمه نامه فسخ می گردد. در هر صورت بیمه گر حق دارد حق بیمه اضافی از زمان تشدید خطر تا زمان فسخ یا انقضای مدت بیمه مطالبه نماید. در صورت تحقق خطر هرگاه مسلم شود در حین اجرای قرارداد ، بیمه گذار عوامل تشدید خطر را می دانسته و بیمه گر را مطلع نکرده است ، بیمه گر می تواند خسارت را به نسبت حق بیمه دریافتی و حق بیمه مشدد پرداخت نماید.

 

انواع بیمه نامه آتش سوزی

 1.   بیمه نامه آتش سوزی از لحاظ نوع مورد بیمه                                                                                                                                                                  
بیمه نامه آتش سوزی منازل مسکونی
در این بیمه‌نامه بنا به درخواست بیمه‌گذار واحد مسكونی، علاوه بر خطرهای حریق، انفجار و صاعقه در برابر كلیه خطرهای اضافی تحت پوشش قرار می‌گیرد و حق بیمه سالانه آن با توجه به ارزش ساختمان و اثاث منزل و خطرهای بیمه شده محاسبه خواهد شد. جهت صدور بیمه نامه:
الف: ارزش ساختمان بدون در نظر گرفتن ارزش زمین و قیمت بنگاهی و معاملاتی و فقط با توجه به زیر بنا و سال ساخت و سایر تأسیسات و تجهیزات ارزیابی می گردد .
ب: ارزش اثاثیه و لوازم منزل براساس قیمت روز بازار منهای استهلاک برآورد می گردد .
 
بیمه نامه آتش سوزی واحدهای غیرصنعتی
واحدهای تجاری، اداری، مجموعه‌های رفاهی، آموزشی، خدماتی، و انبارها از جمله مراکزی هستند که در این طبقه قرار می‌گیرند. بنابراین طیف وسیعی از مشاغل و اصناف در این گروه قرار دارند. نرخ بیمه‌نامه آتش‌سوزی برای هریک از مشاغل زیرگروه (غیر صنعتی) مستقیماً با ماهیت ریسک و شدت و تواتر ریسک حریق در آن شغل و شرایط محیطی و ایمنی محل مورد بیمه مرتبط است و طبیعی است که واحدهایی که از شرایط ایمنی بهتری نسبت به سایرین برخوردارند حق بیمه کمتری برای تحت پوشش قرار دادن اموال خود پرداخت نمایند.
بیمه گذار می بایست ارزش ساختمان (قیمت ساختمان بدون در نظر گرفتن ارزش ملک)، تاسیسات ، موجودیهایی که درمحل مورد بیمه در معرض فروش گذارده میشود و اثاثیه ثابت مانند کامپیوتر ، میز ، صندلی و ... را به تفکیک ذکر نماید .
 
بیمه‌نامه‌های آتش‌سوزی واحدهای صنعتی
 بر اساس تعاریف و مفاهیم ارائه شده توسط وزارت صنایع ومعادن ،  صنعت:  شامل مجموعه فعالیت هایی است كه منجر به تغییر شكل فیزیكی یا شیمیایی مواد مختلف و تبدیل آنها به محصولات جدید شود (اعم از اینكه این تغییرات به وسیله دست یا ماشین در كارگاه و یا منزل انجام شود . )
با توجه به تعریف بعمل آمده ، نوع مورد بیمه واحدهائی كه در آن فعالیت صنعتی انجام می شود صنعتی تلقی می گردد كه شامل كلیه كارخانجات صنایع غذایی، دخانیات، نساجی، پوشاك، چرم، چوب، كاغذ، مقوا ، چاپ و صحافی، شیمیایی، محصولات كانی غیر فلزی، فلزات اساسی و صنایع متفرقه می باشد .
بیمه گذار می بایست ارزش ساختمان (قیمت ساختمان بدون در نظر گرفتن ارزش ملک)، ماشین آلات، مواداولیه،کالای ساخته شده ، کالای درجریان ساخت، اثاثیه و لوازم ثابت ، وسائط نقلیه ، تجهیزات و ابزارآلات را به تفکیک ذکر نماید .
 
 
 2.       بیمه نامه آتش سوزی  از لحاظ سرمایه           
بیمه نامه آتش سوزی  با سرمایه ثابت
دراین نوع بیمه نامه ها، بیمه گر خسارات وارده به اموال مورد بیمه را حداکثر تا سقف سرمایه مندرج در بیمه نامه(سرمایه مورد بیمه ) جبران می نماید .
بیمه نامه آتش سوزی  با سرمایه  اظهارنامه ای (شناور)
امروزه ‌با توجه‌ به‌ پیچیدگی‌ واحدهای‌ تولیدی‌، صنعتی‌ و حجم‌ مبادلات‌ و كالایی‌ كه‌ هر روز به‌ انبارها وارد و یا ازآن‌ خارج‌ می‌شود به صاحبان صنعت و تولید كنندگان كه  موجودی انبارهایشان در حال نوسان است، بیمه نامه با شرایط اظهار نامه ای پیشنهاد می شود.از آنجا كه موجودی انبار معمولاً شناور است و بعضاً تحت شرایط اظهارنامه‌ای بیمه می‌شود ، شركت بیمه حق‌بیمه را بر مبنای  100% محاسبه كرده و دریافت می‌كند . در عین حال بیمهگذار ملزم است ماهانه صورت ریز موجودی را به ‌طور كتبی (اظهارنامه) به شركت بیمه اعلام كند . در صورتی‌كه میزان موجودی از مبلغ بیمه شده یا الحاقیه‌های بعدی اضافه شده باشد، بابت این مبلغ اضافی حق‌بیمه محاسبه و دریافت می‌گردد. در صورتی‌كه موجودی كمتر شده باشد، تا پایان دوره اقدامی صورت نخواهد گرفت و اظهارنامه های ارسالی در پرونده مربوطه عیناً بایگانی خواهد شد. منتهی در پایان دوره طبق ضوابط، معدل‌گیری می‌گردد و برابر مقررات اقدام مقتضی صورت خواهد گرفت.
 
 
3.      بیمه نامه آتش سوزی  از لحاظ مدت
بیمه نامه آتش سوزی كه توسط شركت بیمه و براساس پیشنهاد بیمه گذار صادر می گردد برای مدت معینی بوده و خسارات وارده بر اموال بیمه شده را در آن مدت معین در صورتی كه ناشی از خطرات مورد بیمه باشد جبران می نماید. مدت بیمه نامه از ساعت 24 روزی که بعنوان تاریخ شروع در بیمه نامه قیدگردیده است آغاز و تا ساعت 24 روز انقضاء بیمه نامه خاتمه می یابد مگرآنکه خلاف آن در بیمه نامه تصریح شده باشد .
 بیمه نامه آتش سوزی ازلحاظ مدت به سه گروه تقسیم می شود :
بیمه نامه کوتاه مدت: به بیمه نامه های با مدت کمتر از یکسال اطلاق میشود . حق بیمه بیمه نامه های مذکور براساس تعرفه کوتاه مدت محاسبه می گردد.
بیمه نامه یكساله: به بیمه نامه های با مدت 12 ماه اطلاق میشود .
بیمه نامه بلند مدت : به بیمه نامه های با مدت بیش از یکسال اطلاق میشود .

انواع خطرهای تحت پوشش در بیمه های آتش سوزی
 
در بیمه آتش سوزی خطرها به دوگروه به شرح زیر تقسیم بندی شده اند:
 
خطرهای اصلی ( شامل حریق ، انفجار ، صاعقه )
خطرهای تبعی (شامل زلزله، سیل ، طوفان ، سقوط هواپیما و قطعات منفصله ، ترکیدگی لوله آب ، ضایعات ناشی از آب باران و ذوب برف ، سنگینی برف ، شکست شیشه ، سرقت با شکست حرز ،  هزینه پاکسازی  و برداشت ضایعات ، ظروف تحت فشار صنعتی و.........)
 
مشخصات خطرهای اصلی :
       الف- خطرها از یکدیگر تفکیک نشده و هر سه خطر با هم تحت پوشش قرار می گیرند، به عبارت دیگر بیمه آتش سوزی معمولی شامل خطرهای حریق ، انفجار و صاعقه است.
     ب – خطرهای اصلی به صورت مستقل از خطرهای تبعی می توانند تحت پوشش قرار گیرند.
      ج – معمولاً شامل فرانشیز نیستند.
 
تعریف حریق :
حریق عبارتست از ترکیب هر ماده سوختنی با اکسیژن به شرط آن که با شعله و حرارت همراه باشد و دارای چنان حرارتی باشد كه گسترش وتوسعه یابد. بنابراین اگر عمل سوختن ادامه و یا توسعه ننماید نمی توان آن آتش را به منزله آتش سوزی تلقی نمود مانند سوختگی لباس یا قالی در اثر آتش سیگار.
 
تعریف انفجار :
انفجار عبارتست از هر نوع آزاد شدن ناگهانی انرژی حاصل از انبساط گاز یا بخار.
 
تعریف صاعقه :
عبارتست از تخلیه بارالکتریکی بین دو ابر یا بین ابر و زمین که بر اثر القای دوبار مخالف به وجود می آید. مقصود از بیمه خطر صاعقه تنها خسارت وارد در اثر آتش سوزی ناشی از صاعقه نیست بلکه بیشتر منظور خسارات مستقیم ناشی از صاعقه  است که اصطلاحاً آن را صاعقه سرد می نامند كه بدون آتش سوزی تولید می شود مانند : (گداخته شدن – تركیدن در اثر فشار هوا – سوختن از رو )
 
در بیمه صاعقه خساراتی وجود دارد که طبق شرایط عمومی  بیمه آتش سوزی قابل تأدیه نیست ، مانند:
 صاعقه ای كه در نزدیكی موتور یا ماشین دیگری به سیم های موجود در هوای آزاد كه نیروی برق را به آن موتور و یا ماشین منتقل می کند اصابت كند بار زیاد حاصل از برخورد صاعقه و سیم به موتور منتقل و باعث خرابی دستگاهها می گردد كه طبق ماده 4 شرایط مندرج در ظهر بیمه نامه آتش سوزی اینگونه خسارات از عهده بیمه گر خارج است . و بطور خلاصه خساراتی كه در اثر حرارت مستقیم یا غیرمستقیم صاعقه و یا در  اثر  نیروی آن  تولید شوند خسارات مستقیم صاعقه هستند كه  بیمه شده محسوب می گردند لكن خساراتی را كه در اثر انرژی الكتریكی صاعقه تولید شوند را خسارت غیر مستقیم صاعقه می نامند كه بیمه شده محسوب نمی گردند.
 
مشخصات خطرهای اضافی :
الف – هریک از خطرها نرخ جداگانه ای دارند که در صورت تحت پوشش قرار گرفتن ، نرخ آن به نرخ خطرهای اصلی اضافه می شود.
ب – خطرهای تبعی مستقل از خطرات اصلی نمی توانند تحت پوشش قرارگیرند . به عبارت دیگر اموال و دارائیهای بیمه گذار می بایست تحت پوشش خطرهای اصلی قرار گیرد تا بتوانیم خطرات تبعی را نیز بیمه کنیم .
ج –  معمولاً شامل فرانشیز هستند.